خرید، سواحل زیبا و جاذبههای تاریخی مهمترین چیزیست که در خصوص جزیره کیش به گوشتان میخورد. جزیره کیش، یکی از جزایر گردشگری و لوکس ایران است که از آبهای خلیج فارس سربرافراشته و در حال حاضر یکی از محبوبترین نقاط گردشگری ایران محسوب میشود. این جزیره مرجانی، از بخشهای شهرستان بندر لنگه محسوب شده و در استان هرمزگان قرار دارد. اطلاعات کاربردی که در ادامه در خصوص این جزیره مطرح میکنیم، میتواند در سفر به کیش موثر واقع شود. همراه ما باشید تا با مهمترین اطلاعات جزیره کیش آشنا شوید.
تاریخچه جزیره کیش به دوران اسکندر باز میگردد!
بسیاری از مورخان بر این باورند که جزیره کیش در پی یک پدیده زمینشناسی ایجاد شده که در آن شبه جزیره عربستان از آفریقا جدا و به قاره آسیا پیوسته است. سواحل این جزیره نیز به دلیل داشتن شرایطی همچون عمق کم و نور زیاد جای مناسبی برای رشد مرجانها و سایر آبزیان بوده است.
جزیره کیش در زمان اشکانیان، ساسانیان و هخامنشیان بخشی از ایران بوده است؛ اما در زمان حکومت خلفای اموی این جزیره از تسلط ایران خارج شد. خاندان آلبویه مجددا توانست کیش را تحت تسلط ایران درآورد. در قرن شانزدهم و همزمان با رونق اقتصادی در اروپا، پرتغالیها کشتیهای خود را برای مدیریت تجارت مشترک به اقیانوس هند فرستادند. آنها پس از به آتش کشیدن مسقط و چند جزیره دیگر، در شهر هرمز توقف کردند و از امیر هرمز و کیش خواستند تا تسلیم شود. امیر درخواست آنها را رد کرد و پرتغالیها نیز هرمز و کیش را به تصرف خود درآوردند. در نهایت عباس صفوی توانست کیش را از اشغال پرتغالیها آزاد کند.
کیش در دوره پهلوی به عنوان مکانی نیمه خصوصی برای شاه و مهمانان او توسعه پیدا کرد. هتلهای لوکس، فرودگاهی بینالمللی و یک کازینوی بزرگ در این جزیره ساخته شد. این جزیره تا آن زمان چندین بار خرید و فروش شده بود تا اینکه دکتر منوچهر اقبال آن را از ورثه محمدرضا خان سطوتالممالک خریداری کرد.
در تیرماه سال ۱۳۶۸ جزیره کیش به طور کامل بهعنوان منطقه آزاد تجاری به ثبت رسید و فعالیت اقتصادی در این جزیره رونق گرفت. با تغییر کاربری مجدد این منطقه به عنوان جزیرهای گردشگری، دوران رشد نقدینگی دوباره آغاز شد و جزیره جان تازهای گرفت. این منطقه طی سالها فراز و نشیبهای زیادی را به خود دیده است، اما از دهه ۱۹۷۰ نسبتاً پایدار بوده و امروزه به لطف سرمایهگذاریهای هنگفت، یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری کشور است.
علت نامگذاری جزیره کیش چه بود؟
کیش به معنای تیردان است و این نام به دلیل وجود بلندیهای مشابه به تیر در اطراف شهر انتخاب شد؛ البته در زبان پهلوی باستان، کیش به کانال عمیقی گفته میشود که محل خروج آب از قنات است. از آنجایی که این شهر تنها جزیره دارای قنات آب شیرین در خلیج فارس به حساب میآید، ممکن است به این دلیل هم نام کیش را برایش انتخاب کرده باشند. پس از تسلط اعراب به این منطقه تا دوران قاجار کم و بیش به این جزیره «قیس» هم میگفتند؛ اما در دوران پهلوی دوباره این نام به «کیش» تغییر یافت.
فرهنگ مردم کیش؛ آداب و رسومی عجیب و خاص
از آنجایی که جزیره کیش با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس همسایه است، آداب و رسوم مردم آن تلفیقی از ایران و کشورهای عربی بوده و از طرفی حضور نژاد و مذهبهای مختلف در این مسئله بیتاثیر نبوده است. اصلیترین آداب و رسوم و فرهنگ کیش شامل موارد زیر است:
- مراسم اهل هوا: افرادی اهل هوا، به افراید گفته میشود که گرفتار بادهای جادویی شدهاند و این بادها افسار آنها را بدست گرفتهاند. این مراسم طوری برگزار میشود که خانواده فرد نزد مامان یا بابای باد میروند و سعی میکنند او را رام کنند تا فرد گرفتار رها گردد.
- هرس درختان: جالب است بدانید بومیان کیش درختان را هرس نمیکنند. آنها معتقدند با این کار درخت خشکیده شده و زرد میشود. مردم کیش برای اینکار از تبر استفاده میکنند.
- نامگذاری کودک: مردم بومی کیش در خصوص نامگذاری نوزاد معتقد هستند بهتر است نام بزرگان از دست رفته روی کودک قرار بگیرد.
- حنانگاری یا خالکوبی: فرهنگ حنانگاری یا خالکوبی با حنا بر روی پوست با طرحهای زیبا و فانتزی در میان زنان کیش و به طور کلی زنان جنوبی بسیار مرسوم بوده و این موضوع نظر گردشگران را نیز به خود جلب میکند. در جنوب حنا نگاری در مراسمات عروسی نیز در شب حنابندان بسیار رایج است و بر دست و پای عروس نقش و نگارهای زیبایی میزنند.
جزیره کیش محل برگزاری مراسم مذهبی و ملی بهشمار میرود که مسافران از این مراسمها استقبال میکنند. این مراسم شامل جشنواره بینالمللی موزیک فجر، سوارکاری دریایی بینالمللی کیش و مراسم نوروزی میشود.
نوع پوشش و لباسهای محلی مردم کیش؛ خنک میپوشند!
با توجه به آبوهوای گرم و خشک منطقه، پوشش مردم جزیره بیشتر بر پایه خنک نگهداشتن بدن انتخاب میشود. یکی از لباسهای محلی مردم کیش، چادر نام دارد که از جامهای به نام کوت کش و روسری تشکیل شده است. کوت کش نوعی کت ترکمنی بوده که از نخ و پنبه بافته میشود و طرحهای مختلفی مانند نگین، رومیزی و هندی را روی آن میبافند.
همچنین لباس محلی دیگری نیز که توسط مردم کیش مورد استفاده قرار میگیرد، لباس محلی مردانه به نام شلوار کیش است. شلوار کیش یک شلوار پارچهای بوده که از نخ با رنگ طبیعی دوخته میشود. از این شلوار در زمان فعالیتهای کشاورزی و دریایی استفاده میکنند.
راهکارهای دیگر مردم کیش برای مقابله با آبوهوای گرم استفاده از کلاه و عمامه است. کلاهی که به نام کلاهِ منطقهای یا کلاهِ کیشی شناخته میشود، بهصورت مخروطی شکل بوده و از جنس جامه نسوز تهیه شده است. عمامه نیز یک لفاف کتانی بلند داشته که در بخش عمده منطقه مورد استفاده قرار میگیرد و از سر مردم در برابر اشعههای مستقیم آفتاب محافظت میکند.
گردشگری، پایه اصلی اقتصاد جزیره کیش
بخش عمدهای از اقتصاد کیش از طریق گردشگری و جذب توریست است. طبق اطلاعات منتشر شده سالانه به طور متوسط نزدیک به ۲ میلیون گردشگر به این جزیره سفر میکنند. البته تجارت و کسب و کارهای مختلف نیز در اقتصاد این جزیره تاثیرگذار است؛ اما صنعت توریسم اصلیترین منبع درآمد کیش است. از سوی دیگر مراکز خرید و فروشگاههای گسترده، ساخت ویلا، ساخت هتل، هتلداری، تاکسیرانی و تفریحات آبی نیز بخش دیگری از اقتصاد این جزیره به حساب میآیند.
شغل ساکنین جزیره کیش؛ دریانوردی باکلاس است!
از آنجا که جمعیت این جزیره حدوداً 40 هزار نفر است؛ بر اساس آمارگیری میتوان گفت بیش از 95 درصد این افراد مهاجران سایر مناطق ایران هستند. یکی از مهمترین مزایای زندگی در کیش، تعدد کار و میزان حقوق آن است. میتوان گفت اغلب افراد با در نظر گرفتن علاقه و بودجه خود، یکی از کارهای فروشندگی در مراکز خرید، حمل و نقل مسافران، کار در رستوران و کافیشاپ و… را انتخاب مینمایند. امروزه علاوهبر این موارد فعالیتهایی نظیر تور لیدری نیز در کیش رونق دارد.
بومیان جزیره کیش به مشاغلی نظیر دامپروری، ماهیگیری، بازرگانی و دریانوردی اشتغال دارند. در گذشته صید مروارید نیز یکی از مشاغل محبوب میان مردم بوده است. امروزه عدهای از مردم جزیره کیش به دلیل پیشرفت و توسعه گردشگری و تجاری این جزیره، به مشاغل خدماتی روی آوردهاند.
آشنایی با جغرافیا جزیره کیش
جزیره زیبای کیش مساحتی حدوداً 92 کیلومتر مربع برابر با 9150 هکتار دارد. طول این جزیره 15 کیلومتر و عرض آن 7 کیلومتر است؛ بنابراین میتوان این شهر را یکی از بزرگترین جزایر خلیج فارس در اقیانوس هند دانست. این جزیره از بخشهای مهم شهرستان بندر لنگه بوده و در استان هرمزگان واقع شده است. کیش از شمال به ایران، از جنوب به امارات متحده عربی، از شرق به تنگه هرمز و از غرب به عربستان و بحرین محدود میشود.
کیش در مختصات جغرافیایی 53 درجه و 53 دقیقه تا 54 درجه و 4 دقیقه طول شرقی از نصفالنهار گرینویچ و 26 درجه و 29 دقیقه تا 26 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. فاصله این جزیره تا برخی از شهرهای اطرافش به شرح زیر است:
- تا بندر خارک ۱۸ کیلومتر
- تا جزیره هندورابی 27 کیلومتر
- تا جزیره ابوموسی 178 کیلومتر
- تا جزیره قشم 225 کیلومتر
- تا بندرعباس 300 کیلومتر
- تا دبی 200 کیلومتر
- تا تهران 1055 کیلومتر به صورت هوایی و 1600 کیلومتر بهصورت زمینی
بررسی وضعیت آب و هوای جزیره کیش؛ شهر آب و آفتاب
آب و هوای کیش در طول سال فارغ از بارندگی است و به طور معمول نیز دمای کیش بالاست؛ به ویژه اگر قصد سفر به جزیره کیش در تابستان را داشته باشید. در فصل بهار و پاییز، آبوهوای کیش خنکتر شده و بادهای خنک ملایم در این فصل میوزد. در فصل زمستان آبوهوا طبعا دمای جزیره دچار افت میشود و شرایط برای گردش در شهر مناسبتر از سایر فصول است. جدول زیر آب و هوای کیش را در 4 فصل سال نشان میدهد.
فصل |
دما (حداکثر / حداقل) |
شرایط آب و هوایی |
بارش |
رطوبت |
بهار (مارس تا می) |
25°C / 15°C |
گرم و آفتابی |
کم |
کم |
تابستان (ژوئن تا آگوست) |
38°C / 28°C |
بسیار گرم و آفتابی |
بسیار کم |
زیاد |
پاییز (سپتامبر تا نوامبر) |
32°C / 22°C |
گرم و آفتابی |
کم |
کم |
زمستان (دسامبر تا فوریه) |
22°C / 12°C |
معتدل و آفتابی |
کم |
کم |
بهترین زمان برای سفر به جزیره کیش چه موقع است؟
اگر برای آفتاب گرفتن به کیش سفر میکنید، تابستان میتواند زمان مناسبی برای این سفر باشد. همچنین برای سفر ارزان به کیش نیز، این فصل برای سفر مناسب است؛ زیرا در این فصل گرمای بیش از حد جزیره هنگام گشت و گذار و پاساژگردی بیشتر مسافران را اذیت میکند. در نتیجه تقاضای کمتری برای سفر به جزیره کیش در این سه ماه از سال وجود دارد. در کنار تمام اینها بهترین فصل سفر به کیش از نظر آب و هوا، فصل پاییز و زمستان است.